ﺁﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺩﻭ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﻫﺬﯾﺎﻥ ‏(Delusion ‏) ﻭ ﺗﻮﻫﻢ ‏( Hallucination)

ﺗﻮﻫﻢ ﭼﯿﺴﺖ؟
ﺗﻮﻫﻢ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﺧﺘﻼﻻﺕ ﺩﺭﮎ ‏( Perception ‏) ‏( ﺩﺭﮎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺩﺭﮎ ﺣﺴﯽ، ﻧﻪ ﻓﻬﻤﯿﺪﻥ ‏)ﻫﺴﺘﺶ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﺎﺧﻪ ﯼ ﻓﺮﯾﺐ ﻫﺎﯼ ﺣﺴﯽ ‏( Sensory Deception ‏) ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯿﮕﯿﺮﻩ . ﺗﻮﻫﻢﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺩﺭﮎ ﮐﺮﺩﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﻣﺤﺮﮎ . ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺤﺮﮎ ﺧﺎﺭﺟﯽ ﻣﺜﻞ ﺷﯽ ﺍﯼ ﮐﻪ ﺩﯾﺪﻩﺑﺸﻪ، ﭼﯿﺰﯼ ﮐﻪ ﻟﻤﺲ ﺑﺸﻪ، ﺑﻮﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﺳﺘﺸﻤﺎﻡ ﺑﺸﻪ ﻭ … ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﻩ ﻭﻟﯽ ﺷﻤﺎ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽﺭﻭ ﺩﺭﮎ ﻣﯿﮑﻨﯿﻦ . ﺗﻮﻫﻢ ﻋﯿﻦ ﺩﺭﮎ ﻭﺍﻗﻌﯿﻪ ﺍﻻ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﻥ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯿﮕﯿﺮﻩ ﻭ ﺷﺨﺺﺑﻬﺶ ﻭﺍﻗﻒ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﻫﻢ ﻭﻏﯿﺮ ﻭﺍﻗﻌﯿﻪ .
ﺍﮔﺮ ﺷﺨﺺ ﺁﮔﺎﻩ ﺑﺎﺷﻪ ﮐﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪﻣﯿﺒﯿﻨﻪ ﻏﯿﺮ ﻭﺍﻗﻌﯿﻪ، ﺩﯾﮕﻪ ﺗﻮﻫﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺒﻪ ﺗﻮﻫﻤﻪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺁﮔﺎﻩ ﺑﺎﺷﻪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺗﺼﺎﻭﯾﺮﺍﺯ ﺩﺭﻭﻥ ﻣﻨﺸﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺭﻭﺷﻦ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺭﺩ .ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺗﻮﻫﻢ :
-۱ ﺷﻨﻮﺍﯾﯽ ‏( ﺗﻮﻫﻢ ﺁﻣﺮﺍﻧﻪ ‏( ﺍﻣﺮ ﮐﻨﻨﺪﻩ ‏) ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮﻫﻢ ﻫﺎﯼ ﺷﻨﻮﺍﯾﯽﻣﯿﺒﺎﺷﺪ، ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﺘﺮﯾﻦ ﺗﻮﻫﻢ ﺍﺳﺖ ‏)
-۲ ﺑﯿﻨﺎﯾﯽ
-۳ ﺑﻮﯾﺎﯾﯽ
-۴ ﭼﺸﺎﯾﯽ
-۵ ﻟﻤﺴﯽ
-۶ ﺩﺭﺩ ﻭﺣﺲ ﻋﻤﻘﯽ
۷ – ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻫﺎﯼ ﺩﻫﻠﯿﺰﯼ
۸ – ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎﺭ ﺗﻮﻫﻤﺎﺕ ﺧﺎﺹ ‏(ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺩﻟﯿﻞ ﺧﺎﺹ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻥ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻗﺒﻠﯽ ﻧﻤﯽ ﺷﻮﻧﺪ ‏)

هذیان

ﻫﺬﯾﺎﻥ ﭼﯿﺴﺖ؟

ﻫﺬﯾﺎﻥ ‏(Delusion ‏) ﻧﻮﻋﯽ ﺍﺧﺘﻼﻝ ﺗﻔﮑﺮ ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩ ﯼ ﻣﺤﺘﻮﺍﯼ ﻓﮑﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺍﯼ ﺑﺎ ﺛﺒﺎﺕ ﻭ ﻧﺎﺩﺭﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻖ ﺍﺻﻼﺡ ﺷﺪﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﻤﺨﻮﺍﻧﯽ ﻧﺪﺍﺭﺩ ‏(ﺑﻪ ﺗﮏ ﺗﮏ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺍﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺩﻗﺖ ﮐﻨﯿﻦ، ﻣﻬﻤﻪ ‏) . ﺑﺎﺛﺒﺎﺕ ﻭ ﻧﺎﺩﺭﺳﺘﻪ، ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺍﯼ ﻧﺎﺩﺭﺳﺖ ﺩﺍﺭﻩ، ﮐﻪ ﺍﻭﻥ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺭﻭ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﻤﯿﺪﻩ، ﺍﮔﺮ ﻣﯿﮕﻪ ﻣﻦ ﺧﺪﺍ ﻫﺴﺘﻢ، ﻣﻦ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺗﺮﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﻧﯿﺎ ﻫﺴﺘﻢ، ﺍﯾﻦ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺛﺒﺎﺕ ﺩﺍﺭﻩ .

هذیان

ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻖ ﺍﺻﻼﺡ ﺷﺪﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮﭼﻘﺪﺭ ﺩﻟﯿﻞ ﺑﯿﺎﺭﯾﻦ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﻗﺎﻧﻊ ﻧﻤﯿﺸﻪ، ﺍﮔﺮ ﻗﻮﯼ ﺗﺮﯾﻦ ﺩﻟﯿﻞ ﻫﺎﯼ ﻣﻤﮑﻦ ﺭﻭ ﺑﺮﺍﺵ ﺑﯿﺎﺭﯼ ﮐﻪ ﻣﺜﻼ ﺗﻮ ﺧﺪﺍ ﻧﯿﺴﺘﯽ، ﺑﺎﺯﻡ ﻣﯿﮕﻪ ﻧﻪ، ﻣﻦ ﺧﺪﺍ ﻫﺴﺘﻢ . ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺻﻼﺡ ﺷﺪﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﺍﮔﺮ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻣﺜﻼ ﺩﺭ ﺍﻧﮕﻠﯿﺲ ﺑﮕﻪ ﺁﻗﺎ ﺭﻭﺯ ۱۳ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ‏(ﻧﻤﯿﺪﻭﻧﻢ ﺑﻪ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﭼﯽ ﻣﯿﺸﻪ ‏) ﻧﺤﺴﻪ، ﯾﺎ ﻋﻘﺎﯾﺪﯼ ﺷﺒﯿﻪ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻪ، ﻭ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﺑﺮ ﺍﯾﻦ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺑﺎﺷﻪ , ﻭ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻌﯿﺎﺭﻫﺎﯼ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﺭﻭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻪ، ﻫﺬﯾﺎﻧﻪ، ﺍﻣﺎ ﺍﮔﺮ ﯾﮑﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭼﻨﯿﻦ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺍﯼ ﺭﻭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻪ ﭼﻄﻮﺭ؟ ﻧﻪ . ﺍﯾﻦ ﺑﺨﺸﯽ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺎﺳﺖ، ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺖ ﻭ ﻏﻠﻄﺶ ﮐﺎﺭﯼ ﻧﺪﺍﺭﻡ، ﺍﻣﺎ ﭼﯿﺰﯾﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻤﻮﻧﻪ.

ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﯼ : -۱ ﺍﻭﻟﯿﻪ -۲ ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ -۳ ﻣﺸﺘﺮﮎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯿﺸﻦ . ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺍﻭﻟﯿﻪ، ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺳﺎﺩﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻄﻮﺭ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺟﺮﯾﺎﻥ ﺭﻭﺍﻧﯽ ﻗﺒﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺁﻥ ﮔﺮﺩﺩ ‏( ﻫﺴﺘﻪ ﯼ ﺍﻭﻟﯿﻪ ‏) ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﻭﻟﯿﻪ ﺩﺭ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﮔﺬﺍﺭﯼ ﺍﺳﮑﯿﺰﻭﻓﺮﻧﯽ ﺍﺯ ﺍﻫﻤﯿﺖ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ .
ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ، ﺍﺯ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﺑﯿﻤﺎﺭﮔﻮﻧﻪ ﯼ ﻗﺒﻠﯽ ﺭﯾﺸﻪ ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ . ﺗﺠﻤﻊ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺛﺎﻧﻮﯼ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺬﯾﺎﻧﯽ ﭘﯿﭽﯿﺪﻩ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﯾﺸﻪ ﺑﺎﻭﺭﻫﺎﯼ ﺗﺎﺯﻩ ﺗﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﻘﺎﯾﺪ ﻗﺒﻠﯽ ﺑﯿﻤﺎﺭ ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩ ‏( ﻫﺴﺘﻪ ﯼ ﺍﻭﻟﯿﻪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ‏) . ﻭﻗﺘﯽ ﯾﮏ ﺭﺷﺘﻪ ﺑﺎﻭﺭﻫﺎﯼ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻭ ﭘﯿﭽﯿﺪﻩ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻧﻮﻉ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ، ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺑﯿﻤﺎﺭ ﻧﻈﺎﻡ ﯾﺎﻓﺘﻪ ‏(ﺳﯿﺴﺘﻤﺎﺗﯿﮏ ‏) ﺍﺳﺖ . ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻣﺸﺘﺮﮎ، ﯾﻌﻨﯽ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﻫﺬﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻓﺮﺩ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﮐﻪ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺑﺎ ﻓﺮﺩ ﺑﯿﻤﺎﺭ ﺩﺍﺭﻩ ﺳﺮﺍﯾﺖ ﮐﻨﻪ .

ﺑﻪ ﻧﺪﺭﺕ، ﺷﺮﯾﮏ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺑﯿﻤﺎﺭ، ﺷﺮﯾﮏ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺍﻭ ﻣﯿﮕﺮﺩﺩ ﮐﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺟﺪﺍ ﺷﺪﻥ ﺍﺯ ﻭﯼ، ﺍﯾﻦ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﯼ ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﻣﯿﺮﻭﻧﺪ . ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻫﺎ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺤﺘﻮﺍ :
۱ – ﻫﺬﯾﺎﻧﻬﺎﯼ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ‏( Delusions of persecution ‏) : ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﻧﺘﺴﺎﺏ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﻫﻤﯿﺖ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻣﺴﻤﻮﻣﯿﺖ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻧﻔﻮﺫ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻣﺤﺮﻭﻣﯿﺖ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺧﺴﺎﺭﺕ ﯾﺎ ﺟﺎﺩﻭ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﺗﻬﺎﻡ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺣﺴﺎﺩﺕ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺷﻬﻮﺍﻧﯽ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮﺿﯽ ﯾﺎ ﺍﺷﺘﺒﺎﻫﯽ ۲ – ﻫﺬﯾﺎﻧﻬﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﻨﺸﯽ ‏( Delusions of grandeur ‏) : ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﺧﺘﺮﺍﻉ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺩﮔﺮﮔﻮﻥ ﺳﺎﺯﯼ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺛﺮﻭﺕ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻗﺪﺭﺕ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻣﺮﺍﻓﻌﻪ ﺟﻮﯾﯽ ﻫﻢ ﻓﮑﺮ ﮐﻨﻢ ﺩﺍﺭﯾﻢ ۳ – ﻫﺬﯾﺎﻧﻬﺎﯼ ﺍﻓﺴﺮﺩﮔﯽ ‏( Delusions of Depression ‏) : ﻫﺬﯾﺎﻥ ﮔﻨﺎﻩ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻧﻔﯽ ﻭﺟﻮﺩ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺷﺮﺍﺭﺕ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﻓﻘﺮ – ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﯿﻤﺎﺭﺍﻧﮕﺎﺭﯼ ﺷﺒﺎﻫﺖ ﻣﻬﻢ ﺗﻮﻫﻢ ﻭ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﯾﻨﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺳﺎﯾﮑﻮﺯ ﻫﺴﺘﻦ، ﯾﻌﻨﯽ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻓﺮﺩ ﺑﺎ ﻭﺍﻗﻌﯿﺖ ﺩﭼﺎﺭ ﺍﺧﺘﻼﻝ ﻣﯿﺸﻪ ﻭ ﻓﺮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﺩﺭﺳﺖ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﺩﺭﺍﮐﺎﺕ ﯾﺎ ﺗﻔﮑﺮﺍﺗﺶ ﻭﺍﻗﻒ ﻧﯿﺴﺖ . ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻣﻬﻤﺸﻮﻥ ﺍﯾﻨﻪ ﮐﻪ ﻫﺬﯾﺎﻥ ﺍﺧﺘﻼﻝ ﻓﮑﺮ ﻫﺴﺘﺶ ﻭ ﺗﻮﻫﻢ ﺍﺧﺘﻼﻝ ﺩﺭﮎ ‏( ﺩﺭﮎ ﺣﺴﯽ ‏) .

ﯾﮏ ﻣﺜﺎﻝ ﻇﺮﯾﻒ ﺑﺮﺍﺗﻮﻥ ﻣﯿﺰﻧﻢ، ﻓﺮﺽ ﮐﻨﯿﻦ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻣﯿﮕﻪ ﺗﻮﯼ ﻏﺬﺍﯼ ﻣﻦ ﺳﻢ ﺭﯾﺨﺘﻦ ‏(ﺣﺎﻻ ﺷﺎﯾﺪ ﻭﺍﻗﻌﺎ ﻫﻤﭽﯿﻦ ﺍﺗﻔﺎﻗﯽ ﺑﯿﻔﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﻓﺮﺽ ﻣﯿﮑﻨﯿﻢ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻈﺮ ﺑﯿﻤﺎﺭﻩ ‏)، ﺍﮔﺮ ﺑﮕﻪ ﻣﻦ ﺑﻮ ﻭ ﻣﺰﻩ ﯼ ﺳﻢ ﺭﻭ ﺣﺲ ﻣﯿﮑﻨﻢ، ﺑﻬﺶ ﻣﯿﮕﯿﻢ ﺗﻮﻫﻢ، ﺍﻣﺎ ﺍﮔﺮ ﺑﮕﻪ ﻣﻦ ﺑﻮ ﯾﺎ ﻣﺰﻩ ﺍﯼ ﺣﺲ ﻧﻤﯿﮑﻨﻢ ﺍﻣﺎ ﻣﯿﺪﻭﻧﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻏﺬﺍﻡ ﺳﻢ ﺭﯾﺨﺘﻦ، ﺍﯾﻦ ﻫﺬﯾﺎﻧﻪ . ﺩﺭ ﺗﻬﯿﻪ ﯼ ﺍﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ))ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﯿﻤﺎﺭﯼ ﻫﺎﯼ ﺭﻭﺍﻧﯽ (( ﺗﺎﻟﯿﻒ ﺩﮐﺘﺮ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﻟﻪ ﭘﻮﺭﺍﻓﮑﺎﺭﯼ ﻧﯿﺰ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *