اختلال اسکیزوفرنی و انواع آن

اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی‌ گروهی‌ از اختلالات‌ روانی‌ شامل‌ انواع‌ اسکیزوفرنی‌ کاتاتونیک‌، پارانویید، آشفته‌، تمایزنیافته‌ و باقیمانده‌. واژه‌ «اسکیزو» به‌معنی‌ گسیختگی‌ است‌ و «فرنی‌» نیز به‌ ذهن‌ و روان‌ اشاره‌ دارد.
اسکیزوفرنی‌ اغلب‌ به‌ اختلال‌ گسیختگی‌ شخصیتی‌ اشاره‌ دارد، زیرا افکار و احساسات‌ فرد مبتلا به‌ این‌ عارضه‌ دارای‌ ارتباط‌ منطقی‌ و معمول‌ با یکدیگر نیستند. فرد مبتلا قادر نیست‌ تخیلات‌ خود را از واقعیت‌ افتراق‌ دهد و بنابراین‌ رفتاری‌ غیرمنطقی‌ و غیرعادی‌ دارد.

◄ انواع اسکیزوفرنی DSM-IV

اسکیزوفرنی عمدتاً براساس تظاهرات بالینی به انواع زیر طبقه بندی گشته است :
– بدگمان ( پارانوئید Paranoid )
– آشفته یا نابسامان (Disorganized )
– نوع قوام یافته ( کاتاتونیک : Catatonic)
– نوع نامتمایز (Undiffrentianted)
– نوع باقیمانده (Residual)
تازه ترین سیستم پیشنهاد شده ، بیماران اسکیزوفرنیک را به تیپ های یک و دو دسته بندی می نماید . تی جی کراو در سال ۱۹۸۰ پیشنهاد کرد که اسکیزوفرنی را براساس وجود یا عدم وجود علایم مثبت و منفی به دو تیپ یک و دو تقسیم شود .
◄اسکیزوفرنی بدگمان
۴۰ سالگی را خوب سپری کرده و معمولاً روابط اجتماعی محکمی ساخته اند . هوش آنها اغلب سالم می ماند . ذهن این بیماران به یک یا چند هذیان مشغول است و یا توهمات مکرر شنایی دارند و این دو جز مشخصه اسکیزوفرنی بدگمان می باشند . این هذیانها عمدتاً هذیانهای گزند و یا خودبزرگ بینی می باشند . بیماران دچار این نوع اسکیزوفرنی رفتارهای مشخصه انواع نابسامان و قوام یافته را دارا نبوده و هیچ یک از موارد زیر وجود ندارد :
– رفتار تکلم نابسامان یا قوام یافته – حالت عاطفی سطحی یا نامتناسب – تفکر بی ربط

◄اسکیزوفرنی نابسامان

نوع نابسامان یا آشفته اسکیزوفرنی سابقاً کودک روانی ( هبفرنی ) خوانده می شد و این بیماری معمولاً زودتر و قبل از سن بیست و پنج سالگی شروع میشود . بیماران مبتلا به این نوع فعالیتشان هدفمند و سازنده نیست و تماس زیادی با واقعیت ندارند . اکثر اوقات توجیه به ظاهر جسمی خود نمی کنند و رفتار اجتماعی به هم ریخته و آشفته ای دارند . اغلب ناگهان بدون دلیل می خندند و خندیدن و شکلک در آوردن بی جا و بی دلیل در این بیماران شایع است و دارای واکنشهای هیجانی نامتناسب حالات عاطفی سطحی و غیرهماهنگ با موقعیت ، می باشند . در حقیقت رفتار این بیماران نابسامان و در یک کلام « ابلهانه » است .

◄اسکیزوفرنی قوام بافته

امروزه نوع کاتاتونیک یا قوام بافته در اروپا و آمریکای شمالی نادر است ولی در گذشته شایع بود . مشخصه اصلی این نوع ، کارکردهای حرکتی آشفته می باشد مثلاً بی حرکتی به خاطر داشتن جمود عضلانی که انعطاف مومی شکل را هم شامل می شود یا به خاطر داشتن حالت بهت یا استویوره یا اینکه گاه بیمار فعالیت مفرط حرکتی دارد ( که آشکارا بی هدف است ) تغییری سریع بین دو حالت مفرط یعنی آشفتگی و بهت پیدا می کند .
بیمار دارای منفی کاری مفرط است یعنی مقاومت واقعاً بدون انگیزه در برابر هر گونه دستوری یا حفظ یک وضعیت سفت و محکم در برابر تلاشهایی که برای به حرکت درآوردن آن می شود . انواع خاصی از حرکات ارادی به دلیل گرفتن وضعیتهای نامتناسب یا غریب به طور ارادی ، حرکات قالبی ، حرکات ادای ، شکلک درآوردن نیز مشاهده می شود . سکوت ( موتلیسم ) نیز بسیار شایع است .
به دلیل سوءتغذیه و اتلاف قوا یا خودزنی مراقبت طبی امکان دارد ضروری شود . و بیماران در هنگام بهت با برآشفتگی باید تحت نظر باشند چون امکان دارد به خود یا دیگران آسیب برسانند .

◄اسکیزوفرنی نامتمایز

گاهی بعضی از بیمارانی که به وضوح اسکیزوفرن هستند را به راحتی نمی توان جزء یکی از انواع ذکر شده طبقه بندی کرد این گونه بمیاران تحت عنوان نوع نامتمایز دسته بندی می شوند . بیماران دارای هذیانهای آشکار ، توهمات ، بی ربطی و رفتار آشفته می باشند اما معیارهای اسکیزوفرنی های بدگمان ، آشفته و قوام یافته را ندارند .

◄اسکیزوفرنی باقیمانده

بیماران به طور مداوم دارای شواهد اختلالی از اسکیزوفرنی هستند ولی مجموعه کامل علایم مرحله فعال یا علایم کافی برای انواع دیگر اسکیزوفرنی را ندارند . این بیماری هذیانهای بارز ، توهم ،‌ تفکر بی ربط و رفتار آشکار آشفته نشان نمی دهد و اگر هم هذیان یا توهمی در کار باشد ، برجسته و یا با حالت عاطفی قدرتمندی همراه نمی باشد .

◄تیپیهای یک و دو اسکیزوفرنی

در بیمارن تیپ یک یا سندرم حاد عمدتاً علایم مثبت دیده می شود و در بیماران تیپ دو یا سندرم مزمن ، بیشتر علایم منفی . علایم مثبت شامل هذیان و توهم است . در تیپ یک بیمار دارای هذیان گزند و آسیب و هذیان انتساب به خود و … است رفتار غریبی دارد و اختلالات مثبتی در شکل فکر او بوجود می آید . اختلالاتی همچون : موازی گویی گویش بی ربط غیرمنطقی بودن از خط خارج شدن حاشیه پردازی تکلم توأم با حواس پرتی و …
بسیاری از بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی حاد ظاهری کاملاً طبیعی دارند . بعضی از آنها در رفتار اجتماعی سراسیمه و درگیر با اشتغالات ذهنی بوده و در خور فرورفته اند یا اینکه عجیب به نظر می رسند . بعضی بی جهت می خندند یا مات و گیج شده اند ، عده ای بی قرار و پر سر و صدا هستند . رفتار بعضی از آنها هم بطور ناگهانی تغییر می کند . عده ای دیگر گوشه گیرند تنها در اتاق خود می مانند . در این بیماران عمدتاً ساختمان مغز در سی تی اسکن طبیعی است و پاسخ به درمان هم نسبتاً خوب است .
برخلاف نشانه های مثبت سندرم حاد ،‌ سندرم مزمن یا علایم منفی زیر مشخص می شود : کند یا سطحی شدن حالت عاطفی فقر تکلم کاهش فعالیت فقدان انگیزه سابق لذت نبردن از زندگی غیراجتماعی بودن و اختلال تفکر و وقفه فکر سر و وضع بد در سی تی اسکن ناهنجاریهای ساختمانی مغز دیده می شود و پاسخ به درمان هم خوب نیست .
بارزترین ویژگی آنها ضعیف شدن اراده یعنی نبود انگیزه و قوه ابتکار است . اگر بیمار به حال خود رها شود ، ممکن است مدتهای طولانی بدون فعالیت باقی بماند یا کارهای مکرر بدون هدف انجام دهد . بیماران به بهداشت فردی و ظاهر خود اهمیتی نمی دهد . گاهی رفتارهای آنها برخلاف عرف اجتماعی است . بطور مثال با غریبه ها مثل یک دوست صمیمی صحبت می کنند یا در ملا عام حرفهای زشت می زند و … بعضی از آنها به جمع کردن اشیا می پردازند به طوری که اطراف آنها به هم ریخته و شلوغ می شود . در این بیماران اختلالات حرکتی کاتاتونیک اتفاق می افتد مثل بهت و تهییج و حرکات کلیشه ای انجام می دهد .افراد مبتلا به نوعی پارانوئید یا بدگمان اسکیزوفرنی معمولاً در شروع بیماری سن بیشتری از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی های قوام یافته و نابسامان دارند . این بیماران معمولاً شکاک ، در خود فرو رفته و منزوی ، پرتنش و گاهی اوقات پرخاشگر می باشند . تا سن حدود

طبقه بندی اسکیزوفرنی سابقه ای طولانی دارد مثلاً بعضی طبقه بندی های فرعی وجود دارد که نام برخی از این انواع فرعی ، نشاندهنده ماهیت آنها می باشد . مثل اسکیزوفرنی دیرآغاز : در چهارمین ویرایش کتابچه تشخیصی و آماری و اختلالات روانی

علایم‌ شایع‌

ظاهر شدن‌ علایم‌ زیر در بیمار ممکن‌ است‌ ماه‌ها تا سال‌ها به‌طول‌ انجامد: دوری‌گزینی‌ و درون‌گرایی‌ بیش‌ از معمول‌ از دست‌ دادن‌ انگیزه‌ها محدودیت‌ شدید هیجانات‌، یا بروز نابجای‌ هیجانات‌ هذیان‌ها (باورهای‌ کاذب‌ و غیرواقعی‌ تغییرناپذیر) توهم‌ (یک‌ تجربه‌ حسی‌ منشأگرفته‌ از ذهن‌، مثلاً شنیدن‌ صداها یا دیدن‌ چیزهایی‌ که‌ وجود خارجی‌ ندارند) اختلال‌ تفکر که‌ خود را با تکلم‌ آشفته‌ و غیرمرتبط‌ نشان‌ می‌دهد. وجود این‌ باور در بیمار که‌ دیگران‌ افکار وی‌ را شنیده‌ یا می‌دزدند یا او را تحت‌ کنترل‌ دارند. اسکیزوفرنی‌ پارانویید ـ در این‌ نوع‌ به‌طور غالب‌ رفتارهای‌ مبتنی‌ بر سوءظن‌ به‌ دیگران‌ و رفتارهای‌ پارانویید دیده‌ می‌شود.

علل‌

علت‌ واقعی‌ آن‌ مشخص‌ نشده‌ است‌. به‌نظر می‌رسد عوامل‌ ارثی‌ در آن‌ نقش‌ داشته‌ باشند؛ عوامل‌ محیطی‌ نیز ممکن‌ است‌ در ایجاد آن‌ دخیل‌ باشند.

عوامل تشدید کننده بیماری
سابقه‌ خانوادگی‌ اسکیزوفرنی‌

پیشگیری‌
پیشگیری‌ خاصی‌ برای‌ آن‌ شناخته‌ نشده‌ است‌.

عواقب‌ موردانتظار

درمان‌ در اکثر این‌ بیماران‌ مؤثر بوده‌ و آنها را قادر می‌سازد تا به‌ درجات‌ مختلف‌ از استقلال‌ فردی‌ بازگردند. حدود ۳۰% بیماران‌ به‌ زندگی‌ طبیعی‌ و شغل‌ خود بازمی‌گردند. گاهی‌ این‌ اختلال‌ به‌طور کامل‌ برطرف‌ می‌شود.

عوارض‌ احتمالی‌
ناتوانی‌ مادام‌العمر خودزنی‌؛ خودکشی‌ رفتار خصومت‌آمیز نسبت‌ به‌ دیگران‌ بازگشت‌، غفلت‌ در انجام‌ وظایف‌، ولگردی‌ یا حبس‌ رفتن‌

درمان‌
اصول‌ کلی‌

تشخیص‌ از طریق‌ مشاهده‌ علایم‌ بیماری‌ توسط‌ سایرین‌ تأیید می‌شود.
– اخذ سابقه‌ طبی‌، سابقه‌ رفتاری‌، معاینه‌ فیزیکی‌ و ارزیابی‌ روانی‌ توسط‌ یک‌ پزشک‌ توصیه‌ می‌گردد.
– هیچ‌ آزمون‌ اختصاصی‌ برای‌ تشخیص‌ اسکیزوفرنی‌ وجود ندارد. برای‌ اثبات‌ این‌ تشخیص‌، علایم‌ باید حداقل‌ ۶ ماه‌ در زمان‌هایی‌ از زندگی‌ تداوم‌ یافته‌ باشد. برخی‌ بررسی‌های‌ طبی‌ نیز به‌منظور رد سایر بیماری‌های‌ احتمالی‌ عامل‌ بیماری‌ استفاده‌ می‌شوند.
– هدف‌ از درمان‌، کمک‌ به‌ بیمار برای‌ بازگشت‌ به‌ عالم‌ واقعیت‌ است‌. درمان‌ با داروهای‌ تخفیف‌دهنده‌ علایم‌ شروع‌ می‌شود.
– پس‌ از کنترل‌ علایم‌، درمان‌ با روان‌درمانی‌ و توانبخشی‌ که‌ به‌ فرد در جهت‌ کسب‌ دوباره‌ مهارت‌ها و الگوهای‌ رفتاری‌ طبیعی‌ کمک‌ می‌کند، ادامه‌ می‌یابد.
– خانواده‌ و سایر افراد دارای‌ نقش‌ مهم‌ در زندگی‌ بیمار نیز باید در درمان‌ مشارکت‌ داشته‌ باشند تا معضلات‌ بیمار را درک‌ کرده‌ و بدانند برای‌ کمک‌ به‌ بیمار چه‌ می‌توانند انجام‌ دهند. بیماران‌ دچار اسکیزوفرنی‌ گاهی‌ در زندگی‌ با دیگران‌ مشکل‌ دارند.

داروها

داروهای‌ ضدسایکوز معمولاً تجویز می‌شود. برخی‌ از این‌ داروها خوراکی‌ بوده‌ و برخی‌ به‌طور تزریقی‌ تجویز می‌شوند. اگر عوارض‌ یک‌ دارو خیلی‌ شدید بوده‌ و یا علایم‌ بیماری‌ با آن‌ کنترل‌ نگردند، داروی‌ دیگری‌ تجویز می‌شود. با برطرف‌ شدن‌ علایم‌ مقدار تجویزی‌ دارو کاهش‌ می‌یابد. در اکثر بیماران‌ مصرف‌ مادام‌العمر این‌ داروها لازم‌ است‌. داروهای‌ آرامبخش‌ نظیر بنزودیازپین‌ها ممکن‌ است‌ در شروع‌ درمان‌ لازم‌ باشد.

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری معمولاً محدودیتی‌ وجود ندارد مگر با نظر پزشک‌.

رژیم‌ غذایی‌
یک‌ رژیم‌ غذایی‌ متعادل‌ برای‌ حفظ‌ سلامت‌ مطلوب‌ بدن‌ توصیه‌ می‌شود.

درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
اگر یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان شما دارای‌ علایم‌ اسکیزوفرنی‌ باشد. تداوم‌ یا تشدید علایم‌ پس‌ از شروع‌ درمان‌ اگر دچار علایم جدید و غیرقابل توجیه شده اید. داروهای‌ تجویزی‌ ممکن‌ است‌ با عوارض‌ جانبی‌ همراه‌ باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *