Header
Header

انواع بازی های کودکانه

بازیهای کودکانه

 

 

اگر به نوع بازیهای کودکان نگاه کنیم تنوع و گوناگونی را در آنها مشاهده می‌کنیم. با تغییر سن کودکان ، نوع بازیهای آنها نیز تغییر می‌ کند.

بازی های خود جوش:

در این بازی کودک نفر اول است و والدین تعیین کننده نوع و شیوه بازی کودک نیستند. بهتر است شرایط سالم برای بازی فراهم سازند و خود به عنوان همبازیشرکت داشته باشند و اجازه بدهند کودک با قدرت خلاقیت خودبازی را اراده کند. در این بازیها والدین نباید خواست و اراده خود را به کودک تحمیل کنند و سعی در آموزش دادن ؛ نصیحت کردن ، راهکار دادن نداشته باشند . باید همپای او و هم‌ردیف او قرار بگیرند و بازی شادی را فراهم کنند.خلاقیت و رهبری در بازی با کودک است وهدف از آن صرفا لذت بردن کودک است . تنها این بازی سه قانون دارد ۱- مکان مشخص ۲- زمان مشخص ۳- زدن ، گاز گرفتن وپرتاب کردن ممنوع . البته بعد از زمان تعیین شده کودک خود به نتهایی می تواند بازی را ادامه دهد . و بهتر است در این بازی یک کودک با یک والد بازی کند .

بازیهای فعال:

بازیهای فعال از قدیمی ترین انواع بازیها هستند. کودک برای خارج ساختن نیرو ( انرژی ) اضافی بدن خود و یا رهایی از خمودگی و خستگی، اوقاتی را به بازیهای جسمی اختصاص می دهد. بازی فعال برای رشد جسمانی – فیزیکی کودک مهم است و از همان اوان کودکی این بازی شروع می شود و از سینه خیز ، چهار دست و پا ، پرتاب کردن ، بالا پریدن و…گرفته تا دویدن و گرگم به هوا و لی لی .

بازی های اکتشافی :

از حدود سه ماهگی در کودک شروع می شود . یعنی همان زمانی که با انگشتان خود بازی می کند و برای رشد حسی و حرکتی و هماهنگی بین چشم و دست مهم است .

بازیهای تقلیدی:

کودک در هر دوره ای دست به بازیهای تقلیدی می زند ولی این بازی در سالهای اولیه و خیلی زود در کودک شکل می گیرد. بازی تقلیدی نشانگر این است که کودک قادر است تشخیص دهد که آن حرکت قابل تکرار است . کودک در آغاز به تقلید نقش والدین، خواهران، برادران و کلا نزدیکان می پردازد و از ایفای نقش آنها، بزرگترین لذت و تجربه را به دست می آورد و در دوران دبستان بیشتر نقش مربیان و معلمان را ایفا می کند . این نوع بازی نشان دهنده انگیزه کودک برای بزرگ شدن است . بازی با قابلمه واقعی ، موبایل واقعی ، وسایل آشپزخانه و … درست همان وسایلی که والدین از آن استفاده می کنند . در این دوره کودک دو ابزار بیشتر در اختیار ندارد (حس وهوش) و با این دو تنها قادر است تقلید کند . اگر تمایل دارید کودک از اسباب بازی استفاده کند ابتدا باید شما بعنوان والدین با اسباب بازی هایش بازی کنید تا او به تقلید از شما با آنها بازی کند .

بازی های سازنده :

این بازی ها شامل خلق چیزی مانند چیدن بلوک های لگو است . لازمه چنین کاری ترکیبی از حرکات دقیق و ظریف حسی و فهم و در ک شناختی است .در این بازی ها کودک نه تنها قادر به دستکاری عناصر و اجزا شده بلکه قادر است طرح چیزی را که در ذهن خود می خواهد بسازد مجسم کند .

بازیهای نمایشی:

مهمترین بازی که در آن احساسات، نیازها و عواطف کودکان می تواند بروز و ظهور پیدا کند، بازی نمایشی است. بازی نمایشی می تواند کمک کند تا کودک از خود مرکزی ، بیرون آید و متوجه بیرون خود شود و همچنین به کودک فرصت می دهد تا شخصیت درونی خود را آشکار کند. مثلا یک کلاه بلافاصله نقش تازه ای را برای کودک بوجود می آورد . اگرچه بازیهای تقلیدی و نمایشی با هم مشترکند و در حقیقت بازی نمایشی خود نوعی از بازی تقلیدی است؛ اما نکته ظریف این جاست که در بازی تقلیدی، کودک سعی به تقلید نقش دارد، در حالیکه بازی نمایشی کودک غلاوه بر تقلید نقش، انتظار خود از آن نقش را نیز بیان می دارد. ( عصای پدر بزرگ را برداشته و قصد خرید بستنی دارد ) با این کار انتظار خود را از پدر بزرگ مطرح می کند .
۳:۳۱pm, Jun 3 – My Heart: بازیهای نمادین:

با اضافه شدن عنصر خیال به ذهن کودک بازی نمادین آغاز می شود .بازیهای نمادین نقطه اوج بازی های کودکانه است که از حدود یک و نیم یا دو سالگی آغاز می شود و در پنج و شش سالگی به کمال خود می رسد، و تا هشت و نه سالگی نیز ادامه می یابد. در واقع، بازی نمادین زمانی آغاز می شود که کودک به تدریج زبان می گشاید و توانایی کاربرد علائم و نمادهای زبان را دارد. بازی های نمادین، با بازی های تقلیدی و نمایشی تفاوت دارد. در بازی های تقلیدی و نمایشی، کودک با استفاده از وسایل موجود به برون فکنی یا درون فکنی امیال و خواسته های خود می پردازد و از این طریق، به لذتی درونی و برونی دست می یابد و خود را از قید تنش ها رها می سازد. دربازی های تقلیدی و نمایشی، کودک سعی دارد به اشیا و وسایل واقعی موجود در محیط خود دست پیدا کرده و با آن وسایل بازی کند اما در بسیاری از اوقات، محدودیت ها مانع دستیابی کودک به ابزار و وسایلی است که در بازی به آن نیاز دارد. در این مرحله است که کودک، برای حل مشکل خود، به بازی های نمادین روی می آورد و عناصری تازه وارد بازی کودکان می شوند.واقعیت ها تغییر شکل می یابند. اشیایی که وجود ندارند به وسیله اشیای دیگر به نمایش در می آیند.(یک تکه چوب به اسب و ماشین وهواپیما تبدیل می شود)

هر چقدر کودک میزان تنش خانوادگی بیشتری داشته باشند و یا محرومیت عاطفی بیشتری داشته باشند (کمبود محبت) بازی های نمادین آنها بیشتر است و از این طریق جبران می کنند مثلا کودکی که همیشه دوست دارد پلیس باشد در حال تخلیه تنش خود است . کودکی که دوست دارد همیشه رهبر باشد یا به او توجه کم می شود یا زیادی توجه می شود . بنابرین بازی نمادین یک پالاینده روانی برای بچه هاست و با نقش بازی کردن بخشی از درد درون خود را تخلیه می کنند .کودک با نقش بازی کردن احساسات خودش را بیرون ریخته و سبک می شود .

بازیهای تخیلی:

بازیهای تخیلی ریشه در خلاقیت کودک دارند. تخیل کودک به مرور و همگام با رشد ذهنی او از مرحله بازیها خارج شده و به صحنه داستانها و گفتارهای کودک کشانده می شود.نظریه پردازان معتقدند رشد تخیل کودک در هنگام کودکی و از طریق بازی می تواند باعث گردد تا در زندگی بزرگسالی این کودکان تبدیل به هنرمندان، نویسندگان، نقاشان، مخترعین و کاشفانی بزرگ گردند. ( داستانهای تخیلی ) بسیار مهم است که والدین این نوع بازی ها را با دروغ گویی اشتباه نگیرند .

بازیهای آموزشی:

بازیهای آموزشی، برای تقویت و رشد قوای حسی و ذهنی کودک می باشد. آنچه در بازیهای آموزشی مورد نظر است، چگونگی استفاده از بازی در رشد قوای حسی حرکتی و به فعالیت واداشتن کودک از طریق تمرین با وسایل بازی است. از جمله بازیهای آموزشی می توان ازبازیهای دستی مثل ( پازل ) نام برد. نظارت مربیان و والدین در بازیهای آموزشی بسیار بااهمیت و حساس است؛ اما میزان این نظارت باید تا حدی محدود باشد. با این که هدف از انجام بازیهای آموزشی، بیشتر آموزش است تا بازی، اما جنبه بازی گونه بودن آن بایدحفظ شود. باید سعی شود کنترل اصلی در اختیار کودک بوده و جهت و مسیر آن را خود کودک تعیین کند.

بازی های قاعده مند :

این نوع بازی درجاتی از درک و استنباط درباره مسارکت و یادگیری و رعایت نوبت و ثبت نتایج و… را به ذهن کودک متبادر می سازد .و از حدود چهار –پنج سالگی می تواند در کودک شروع شود .

سن جاندار انگاری

کودک تا ۵- ۶ سالگی حتی اجسام بی جان هم برایش جان دار محسوب می شود . کودک با وانمود کردن اینکه اشیاء بیرونی ویژگی های غیر از ویژگی اصلی خودشان را دارند ، روان خود را آرام می کند .

بازی های جنسیتی

در دوران کودکی تفاوت زیادی بین بازی دختران و پسران مشاهده نمی شود ولی به محض اینکه سن ورود به دبستان فرا می رسد، اختلافات آشکارتر می شود و ارزشهایی که جامعه برای هر جنس قایل می شود خود را در بازیها نشان می دهد. در حدود ۷ یا ۸ سالگی، تفاوتهای جنسی آشکارتر می شود، پسران بیشتر تمایل دارند با همدیگر بازی کنند و این در دختران نیز به چشم می خورد. پسرها به جای بازی با دخترها آنها را آزار می دهند و مسخره می کند. اگر پسری با گروهی از دخترها بازی کند، پسرهای دیگر او را مسخره می کنند.

“پسرا با پسرا ، دخترا با دخترا”

بازی های پسرانه

. بازیهایی که پسران بیشتر انتخاب و به آن علاقه دارند عبارت است از: استفاده از ابزارها، تیراندازی، بادبادک بازی، دوچرخه سواری، تیله بازی، کشتی، بُکس، فوتبال، فرفره بازی، کامیون و ماشین بازی، دویدن و …

بازی های دخترانه

بازیهای مورد علاقه دختران عبارت است از: عروسک بازی، طناب بازی، مهمان بازی، پذیرایی، تشکیل کلاس درس، بافندگی، خیاطی، فروشندگی، معمابازی و …

بازی با وسایل خانه هم برای دختر بچه ها و هم برای پسر بچه ها بسیار خوب است چرا که هم به او هویت جنسی می دهد و خود را با والدین همجنس خود همانند می کند (وسایل آشپزخانه برای دختر بچه ها و وسایل جعبه ابزار برای پسر بچه ها
۳:۳۱pm, Jun 3 – My Heart: بازی با همسالان

کودکان تا حدود ۲ سالگی قادر به بازی با همسن و سالان خود نیستند . در سه سالگی قادر خواهند بود با همسالان خود بازی کنند و لذت ببرند . این انتظار زیادی است که پدر و مادر ها از کودکان خود دارند که در حین بازی آنها با یکدیگر دعوا نکنند . اختلاف در بین کودکان همبازی بسیار شایع و طبیعی است و والدین نباید هیچ گونه دخالتی کنند . برخی کودکان دوست ندارند اسباب بازی های خود را با دیگر کودکان سهیم و شریک شوند ، نباید آنها را مجبور به چنین کاری کرد . از حدود ۲۰ ماهگی بچه ها وقتی به هم می رسند کمی وقت صرف هم می کنند ولی بعد به دنبال بازی خود می روند و تنها توجه کودک به دیگر کودکان در این سن توجه به اسباب بازی بچه های دیگر است که مایلند آنها را داشته باشند . در این سنین بچه ها فقط در کنار هم بازی می کنند نه با هم .

می توانید تعدادی اسباب بازی را به انتخاب خود کودک بعنوان اسباب بازی مهمان انتخاب کنید و فقط آنها را جهت بازی بیرون بیاورید . بیاد داشته باشید که تا چهار و حتی پنچ سالگی مالکیت برای کودک ار اهمیت خاصی برخوردار است و هرگز نباید اسباب بازی او را با موافقت یا بدون موافقت او به کس دیگری داد . اخترام به حس مالکیت آنها بسیار ضروری ست . بچه ها در این سنین توانایی شریک و سهیم شدن را نیز ندارند .

اگر کودک با والدین خود بازی نکرده باشد در بازی با همسالان خود در آینده دچار مشکل خواهد شد .همبازی اول کودک پدر و مادر هستند و نباید با نقشهایی که آنها برای والدین خود تعیین می کنند مخالفتی داشت . پس از مدتی نقشها را از والدین می گیرند و رول سیاهی لشکر را به آنها می دهند و پس از مدتی فقط به تماشاگر و ستایشگر نیاز دارند .

اختلاف در بازی کودکان اجتناب ناپذیر است فقط باید مرقب بود و اگر خودشان از پس مشکل بر می آیند دخالتی در آن نکرد مگر جایی که اختلاف منجر به درگیری فیزیکی شود . در اینجا وظیفه پدر و مادر صرفا جدا کردن و حذف مورد اختلاف و ایجاد شرایطی برای ادامه بازی است نه قضاوت و تنبیه کردن لبته انتخاب دوست خوب نیز مهم است . باید سعی کرد تا جایی که امکان دارد کودک ما کمتر با کودکانی که خشن و مشکلات رفتاری دارند همبازی شود .

کودکان تک فرزند را حتما باید با کودکان تک فرزند خانواده های دیگر آشنا کرد و شرایطی را فراهم کرد تا با هم رفت و آمد کنند چرا که آنها به دلیل نداشتن خواهر و برادر کمتر تعاملات اجتماعی را آموزش می بینند .

نقش بازی در مراحل رشدی کودک

رشد چیزی فرا تر از بزرگ شدن است و عبارت است از بدست آوردن و به کار گیری همه مهارتها وتوانایی هایی که یک انسان بزرگسال از آنها استفاده می کند .

ابعاد رشد شامل : رشد جسمانی ، رشد شناختی ، رشد زبانی ، رشد عاطفی – اجتماعی ، رشد اخلاقی – معنوی ، رشد جنسی

هر جنبه از رشد با ابعاد دیگر در ارتباط است و چنانچه انسانی در یک بعد دچار صدمه شود در دیگر ابعاد رشدی او نیز تاثیر خواهد گذاشت

مطالب مرتبط: